14.1.07

Τα Αγγλικά είναι ελληνική διάλεκτος (2)

Στην ανακοίνωση αυτή θα σχολιάσω ορισμένα σημεία από το βιβλίο Τα Αγγλικά είναι ελληνική διάλεκτος (Αθήνα 2004: εκδ. Επτάλοφος) του Σταύρου Θεοφανίδη. Προτού διαβάσετε αυτό εδώ το κείμενο, σας προτείνω να δείτε μια παλαιότερη δημοσίευση στο Περιγλώσσιο για το ίδιο θέμα, αλλά και τα σχόλια του κ. Ν. Σαραντάκου.

Ο Σταύρος Θεοφανίδης στην πρώτη κιόλας σελίδα του βιβλίου του σπεύδει να διευκρινίσει:
«Για όσους νομίζουν ότι είμαι "Ελληνοκεντρικός" και πάσχω από "Ελληνομανία", τούς γνωρίζω ότι η κεντρική θέση τού βιβλίου είχε ως αφετηρία την υποσυνείδητη διάγνωση τής Πόντιας Μάνας μου (βλ. Πρόλογος) [...]».


Στον Πρόλογο του βιβλίου (σελ. 7) ο Σταύρος Θεοφανίδης αφηγείται το εξής περιστατικό από την παιδική του ηλικία. Μόλις είχε επιστρέψει στο σπίτι από το πρώτο μάθημα Αγγλικών και ανέφερε στη μητέρα του τα αγγλικά I am, I have και I can. Και η μητέρα του, χωρίς να γνωρίζει Αγγλικά, κατάλαβε ότι πρόκειται για τα είμαι, έχω και κάνω.

Ο Σταύρος Θεοφανίδης στο τέλος του προλογικού σημειώματος γράφει (δικά του τα κεφαλαία και τα έντονα γράμματα):
«ΠΡΟΣΕΞΤΕ: Είπα τρία από τα πιο πολυχρησιμοποιημένα ρήματα της "Αγγλικής" και ήταν, και τα τρία, Αρχαία Ελληνικά...
Η Πρωτοελληνική / Πελασγική ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΑ, που είχαν οι Πόντιοι Γονείς μου, ήταν η ίδια με εκείνη την οποίαν οι Πρωτοέλληνες / Πελασγοί θαλασσοπόροι μετέδωσαν στους άγλωσσους Άγγλους τις ΠΡΩΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ, φωνητικά, γιατί τότε, φυσικά, δεν υπήρχε Γραφή στην παρθενική τους επικοινωνία... Τους ίδιους φωνητικούς τόνους (φθόγγους) τών Πελασγών χρησιμοποίησε και η Μάνα μου (όπως τους κληρονόμησε από τους Γονείς της) και κατάλαβε αμέσως, με τη ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΠΡΟΓΟΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, τις τρεις "Αγγλικές" λέξεις, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ "Αγγλικά"...».


Πόση αξία μπορεί να έχει η διαβεβαίωση του Σταύρου Θεοφανίδη ότι δεν είναι «Ελληνοκεντρικός», εφόσον στο βιβλίο του μεταφέρει «επιχειρήματα» και «αποδείξεις» από περιοδικά του «ελληνοκεντρικού» χώρου, όπως ο Δαυλός; Για παράδειγμα, στη σελ. 22 του βιβλίου του κάνει λόγο μεταξύ άλλων για την «εμφάνιση του αυτόχθονα Ελληνάνθρωπου» 11.000.000 χρόνια π.Χ., καθώς και για την επιγραφή του Δισπηλιού της Καστοριάς (5.260 π.Χ.). Φυσικά, δεν υπάρχει κανένα απολύτως στοιχείο που να αποδεικνύει ότι υπήρχαν Έλληνες 11.000.000 χρόνια π.Χ. ή ότι η επιγραφή του Δισπηλιού είναι ελληνική.

Γενικότερα, σε όσους έχουν πάρει στα σοβαρά αυτά τα αποκυήματα της φαντασίας των «ερευνητών» του «ελληνοκεντρικού» χώρου συνιστάται το εκτενές αφιέρωμα τoυ περιοδ. Άρδην (τεύχος 52-53, Ιανουάριος-Μάρτιος 2005) στους «αρχαιολάτρες», με τίτλο Έλληνες, Ινδοευρωπαίοι ή ...εξωγήινοι (από τους αρχαίους Έλληνες στα ...UFO), ειδικότερα τα άρθρα των Γ. Ρακκά, Σ. Φανού, Γ. Σχίζα, Γ. Καραμπελιά, Ν. Ξηροτύρη· επίσης, από το επόμενο τεύχος του περιοδικού (53, Απριλίου-Μαΐου 2005), προτείνονται τα άρθρα των Σ. Φανού, Γ. Καραμπελιά, Ορ. Ηλιανού, καθώς και η επιστολή του Γ. Τάχου.

Για την ετυμολογία των αγγλικών I am, I have και I can, μπορεί να ανατρέξει κανείς σε έγκυρα ξένα λεξικά, σε έντυπη ή και ηλεκτρονική μορφή, και να διαπιστώσει αν είναι ελληνικά. Δεν θα σταθώ εκεί, αλλά στο μεθοδολογικό σφάλμα που υπόκειται στις ετυμολογικές αυτές προσεγγίσεις.

Κατ’ αρχήν, μπορεί να γίνει λόγος για «υποσυνείδητη διάγνωση» (ενν. της μητέρας του κ. Θεοφανίδη) ότι τρεις αγγλικές λέξεις έχουν ελληνική ετυμολογική προέλευση; Επίσης,
μπορεί να υποστηριχθεί ότι «με τη δύναμη της προγονικής παράδοσης» γίνεται κατανοητή η ετυμολογία μιας λέξης;

Η εντύπωση που έχει ένας απλός ομιλητής για την ετυμολογική σύνδεση δύο λέξεων δεν μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ή ένδειξη ότι οι δύο λέξεις πράγματι αλληλοσυνδέονται ετυμολογικά. Γιατί μπορεί απλώς να εμφανίζουν ορισμένους κοινούς φθόγγους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι π.χ. η μία λέξη αποτελεί εξέλιξη της άλλης.

Όμως, ακόμη και να υπάρχει ετυμολογική σχέση π.χ. μεταξύ του can και του κάνω, η μητέρα του κ. Θεοφανίδη κατάλαβε την ετυμολογική αυτή σχέση «με τη δύναμη της προγονικής παράδοσης» ή απλώς επειδή μερικοί φθόγγοι είναι κοινοί;

Ακόμη και η χρήση των λέξεων Πρωτοελληνική και Πελασγική από τον Σταύρο Θεοφανίδη ως συνωνύμων δείχνει ότι ενημερώνεται για τέτοια θέματα από «ελληνοκεντρικά» περιοδικά. Στις σελ. 74 και 75 μάλιστα ο Θεοφανίδης παραπέμπει στον Δαυλό, ο οποίος κάνει λόγο μεταξύ άλλων για ελληνική γραφή του 7.500 π.Χ. σε υποβρύχια πόλη σε κόλπο της Ινδίας... Και προσθέτει ο Θεοφανίδης με κεφαλαία γράμματα (δικά του τα αποσιωπητικά): «Η ΠΡΩΤΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ....». Σημειωτέον ότι προκαλεί μεγάλη εντύπωση η ευκολία με την οποία ο Θεοφανίδης χρησιμοποιεί τη λ. απόδειξη σε διάφορα σημεία του βιβλίου του.** Στην πραγματικότητα βέβαια, ο Θεοφανίδης δεν προσκομίζει κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Για παράδειγμα, πώς αποδεικνύεται ότι οι Άγγλοι, όταν έμαθαν τις πρώτες ελληνικές λέξεις, ήταν «άγλωσσοι»; Η θεωρία ότι τα Αγγλικά είναι ελληνική διάλεκτος δεν έχει γλωσσολογικά ερείσματα. Ο συγγραφέας του βιβλίου θα ήθελε να είναι
έτσι τα πράγματα. Το βιβλίο αυτό είναι απλώς ένα παραμύθι. Οι Έλληνες ναύτες πλησιάζουν, λέει, τα βρετανικά νησιά, και μαθαίνουν στους Άγγλους τη λέξη οὖλε (= γεια σας) από την οποία προέρχεται το hello...

Ο Θεοφανίδης στη σελ. 12 του βιβλίου του ισχυρίζεται ότι τα «Πρωτοελληνικά / Πελασγικά» είναι η «Μητέρα-Πηγή-Ρίζα όλων των Γλωσσών και Διαλέκτων του Δυτικού Κόσμου». Έχουμε εξηγήσει γιατί μια τέτοια άποψη δεν στέκει με γλωσσολογικούς όρους (βλ. εδώ).

Στην ίδια σελίδα (12) όμως –και εδώ ήθελα να καταλήξω– ο συγγραφέας δηλώνει ότι τα Ελληνικά είναι η «Μητέρα-Πηγή-Ρίζα» και των Εβραϊκών! Και παραπέμπει στο βιβλίο του J. Yahuda, το οποίο όμως δεν είναι έγκυρο και έχει επικριθεί με επιστημονικά επιχειρήματα από τον Θεόδωρο Μωυσιάδη στην ηλεκτρονική-διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια
Βικιπαίδεια και ειδικότερα στο άρθρο Γιοσέφ Γιαχούντα. Ο Μωυσιάδης γράφει μεταξύ άλλων:

«στο βιβλίο του Hebrew is Greek ο συγγραφέας συνέκρινε λέξεις βάσει επιφανειακής ομοιότητας και απέτυχε να εφαρμόσει το κριτήριο της ομοχρονίας. Επί παραδείγματι, συνέκρινε μια εβραϊκή λέξη του 15ου αι. π.Χ. με μια μέση αγγλική τού 10ου αι. μ.Χ., επειδή ταιριάζει η μορφή τους, αγνοώντας ωστόσο τους αιώνες που χωρίζουν τις εν λόγω λέξεις και τις εν τω μεταξύ μεταβολές τους».


Επίσης, ο Θεοφανίδης (σελ. 64) ετυμολογεί το αγγλ. do (θέτει μάλιστα σε εισαγωγικά τη λ. αγγλικό!) από το ελλην. θοῦ, που «είναι πασίγνωστο από τη γνωστή ρήση Θου, Κύριε, φυλακήν τω στόματί μου» (!) Το θέμα είναι ότι ένας σοβαρός ετυμολόγος θα δαπανήσει αρκετή ώρα ανατρέχοντας σε έγκυρες πηγές, προκειμένου να εξηγήσει αναλυτικά ποια είναι η ετυμολογία του αγγλικού do. Απεναντίας, ο συγκεκριμένος συγγραφέας με συνοπτικές διαδικασίες
ετυμολογεί το do από το θοῦ. Μακάρι να ήταν τόσο εύκολο εγχείρημα η ετυμολόγηση μιας λέξης. Τότε θα γινόμασταν όλοι ετυμολόγοι, χωρίς γνωστικά εφόδια, χωρίς γλωσσολογική μέθοδο, με μόνο ίσως όπλο τη φαντασία. Και, όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Σαραντάκος (2007: 60),

«αυτό είναι το πρόβλημα με τις ωραίες και άπιστες ετυμολογήσεις: ρίχνει ο παλαβός μια πέτρα στο πηγάδι, και μετά πρέπει ο γνωστικός να πέσει μέσα για να τη βγάλει· δηλαδή, πρέπει να αφιερώσεις χρόνο και κόπο για να ανασκευάσεις μια άποψη που ο άλλος βγάζει από την κοιλιά του στο πι και φι».


Γράφει ο Θεοφανίδης (2004: 1): «η κεντρική θέση τού βιβλίου είχε ως αφετηρία την υποσυνείδητη διάγνωση τής Πόντιας Μάνας μου [...]». Δεν ξέρω με ποια σημασία χρησιμοποιεί τη λ. αφετηρία. Προφανώς εννοεί ότι πήρε «αφορμή» από τα λεγόμενα της μητέρας του. Αν είναι έτσι, δεκτό. Θα μπορούσα να προσθέσω και κάτι άλλο που είχα στον νου και που αποτελεί διαφορετική περίπτωση: π.χ. το αρχαίο εἷς και το σημερινό ένας. Αν πούμε σε έναν ομιλητή χωρίς γνώσεις Αρχαίων
το πρώτο, αποκλείεται να καταλάβει το δεύτερο. Κι όμως, οι δύο τύποι συνδέονται ετυμολογικά μεταξύ τους. Με απασχολεί δηλ. το μεθοδολογικό θέμα. Ότι ο Σ. Θ. μάλλον θεωρεί βάσιμο στοιχείο σε μια ετυμολογική έρευνα την εντύπωση που θα σχηματίσει ένας ομιλητής στο άκουσμα μιας λέξης.

** Μπορώ και εγώ να γράψω ένα βιβλίο όπου να «αποδεικνύω» ότι στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν μόνο οι Ολυμπιακοί Αγώνες, αλλά και η ομάδα Ολυμπιακός. Και σε διάφορα σημεία του βιβλίου να γράφω με έντονα και κεφαλαία γράμματα, για έμφαση, τη λέξη απόδειξη. Με λίγη φαντασία, γιατί να μην υποστηρίξουμε ότι η αγαπημένη μας ομάδα έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων;



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Σαραντάκος Ν. 2007: Γλώσσα μετεμποδίων. Συμβολή στη χαρτογράφηση του γλωσσικού ναρκοπεδίου (Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου).