4.8.07

Ζήτηματα Μεθοδολογίας

Σε αυτό το 'κλασικό' άρθρο του Bernard Comrie (1979) δίνονται πληροφορίες για την φωνολογική μεταβολή, αποδεικνύεται δε πέραν πάσης αμφιβολίας η σχέση του 'come' με το 'ἀνάβασις' (πβ. Comrie, 1977). Σε κάθε περίπτωση η γλωσσική μεταβολή δεν έχει προσεγγιστεί από τότε με σωστό τρόπο, γι'αυτό και η γλωσσολογία δεν έχει καταλήξει σε ορθά συμπεράσματα για την προέλευση των λέξεων.

On Being Further Tempted From Go to Went
Bernard Comrie
University of Southern California, Los Angeles


In an earlier article (Comrie 1978) I argued, in my role as devil’s advocate, that the go - went alternation should not be treated as suppletive, but rather that there is a single underlying morpheme /gw / from which both allomorphs can be derived by independently motivated rules. Now, as is well known, the devil will always find work for idle hands, so that his advocate has now turned up some further evidence in favor of this analysis.


In Comrie (1978), the g - w alternation in word-initial position was effectively considered only for go - went, since no underlying initial /gw/’s were posited for other lexical items (other than transparent recent loans where phonetic [gw] remains, e.g. Gwen, guano). However, there are several other instances of initial g - w alternation, e.g. guard - ward, guarantee - warranty, war - guerrilla; in addition, there are other velar-labial alternations, e.g. cow - bovine, come - anabasis, although I shall not here be concerned with these—they serve only to show how general the phenomenon is. This calls into question the phonetic environment posited for gw Development in Comrie (1978:60) (giving [g] before a rounded vowel [w] elsewhere), and indeed the possibility of giving a phonetic environment, but does indicate that the analysis is not an ad hoc response to the go - went alternation.


In many regional varieties of English, for instance in the area around Sunderland and Newcastle-upon-Tyne, the citation form for go is gan, so that for such dialects one has an alternation gan - went. Speakers of such dialects have no feeling that gan - went is more or less suppletive than standard go - went (with which they are also familiar). Yet in these dialects the derivation of gan and went is much simpler than for standard go - went: while the standard language requires four rules for go and seven for went (Comrie 1978:62), such dialects require only one rule for gan and three rules for went, as can be seen in the derivations in (1):



(For Boundary Readjustment with verbs ending lexically in a lax vowel followed by a resonant, compare spell - spelled/spelt, spill - spilled/spilt, in the dialect also tell - [telt].) while such facts do not necessarily tell us anything about the standard language, they do indicate that there are dialects for which the nonsuppletive analysis is even more strongly justified.

Reference
Comrie, Bernard. 1978. On the go - went alternation: a contribution (?) to the Generative Phonology of English. In T. Ernst & E. Smith (eds.), Lingua Pranca. Bloomington, Indiana: Indiana University Linguistics Club, pp. 59-63.

1.8.07

Στη μάνα σου τόπες;

Μόνο στα ζώα ο τρόπος επικοινωνίας
παραμένει «αυθεντικός» και «αναλλοίωτος»,
στους ανθρώπους η γλωσσική αλλαγή
είναι αναγκαία συνέπεια της
βιολογικής και κοινωνικής τους εξέλιξης.

Επικοινωνιακό χάσμα δημιουργεί συχνά ο σύγχρονος τρόπος ζωής, όπως διαφαίνεται με χιουμοριστικό τρόπο σε τηλεοπτική διαφήμιση, όπου ο λόγος νεαρής κοπέλα είναι εντελώς ακατάληπτος για τον πατέρα της. Αυτό, που παρουσιάζεται με υπερβολή για τους σκοπούς της διαφήμισης, είναι ως ένα σημείο μία πραγματικότητα που προκαλείται από τον τρόπο που προσαρμόζεται η γλώσσα στις καινούργιες ανάγκες.

Οι πηγές εμπλουτισμού και ανανέωσης της γλώσσας είναι πολλές όπως λχ.:

(α) οι μετακινήσεις πληθυσμών που διενεργούνται για εκπαιδευτικούς ή επαγγελματικούς σκοπούς, για ανεύρεση καλύτερης ποιότητας ζωής, για τουρισμό κτλ.
(β) οι διάφορες επαγγελματικές και επιστημονικές κοινότητες, οι οποίες με τις επαφές που έχουν μεταξύ τους, με διάφορες εκδόσεις περιοδικών κτλ. επενεργούν δυναμικά και διαμορφώνουν κώδικες επικοινωνίας με κειμενικά είδη, τεχνικά λεξιλόγια κ.ά.
(γ) η εκμάθηση από τους περισσότερους ιδιαίτερα στην Ευρώπη, μίας ή και περισσότερων γλωσσών.
(δ) οι μεταφράσεις βιβλίων, άρθρων, λογισμικού κ.τ.ό. συμβάλλουν στην ανταλλαγή γλωσσικού υλικού.
(ε) τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο.

Η συνεισφορά αυτών των μέσων επικοινωνίας είναι σημαντική, καθώς δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ανάπτυξη κοινών γνωστικών πλαισίων, σε μέλη διαφορετικών γλωσσικών κοινοτήτων. Μία συζήτηση με άτομα από διαφορετικές γλωσσικές κοινότητες και κράτη για την εθνική Βραζιλίας, την αγαπημένη ταινία, τον διαγωνισμό Eurovision, την μόλυνση του περιβάλλοντος, είναι δυνατή σήμερα γιατί οι άνθρωποι έχουν πολύ περισσότερα κοινά αντικείμενα αναφοράς σε σχέση με προηγούμενες εποχές.

Ωστόσο, δεν είναι σπάνιο φαινόμενο οι αλλαγές να επηρεάζουν ορισμένα μόνο μέλη των γλωσσικών κοινοτήτων. Αντίθετα άλλα μέλη συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας από έλλειψη κυρίως οικειότητας με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, με την σύγχρονη τεχνολογία και τα καινούργια μέσα επικοινωνίας, αδυνατούν να προσαρμοστούν στους καινούργιους κώδικες επικοινωνίας. Συχνά, αυτό προκαλεί αντιδράσεις σε μερικά από αυτά τα άτομα, τα οποία θεωρούν ότι η γλώσσα διαρκώς αλλοτριώνεται ή και καταστρέφεται.

Θεωρούμε ότι οι αντιδράσεις αυτές έχουν λανθασμένη αφετηρία, δηλ. την θεώρηση της γλώσσας ως 'αμόλυντου' αγαθού ανεξάρτητου από την γλωσσική κοινότητα, η οποία έχει ανάγκη προστασίας. Η γλώσσα όμως, δεν είναι αποκομμένη από την κοινωνία αλλά διαμορφώνεται από αυτήν και ως εκ τούτου όταν η κοινωνία και οι κοινωνικές ανάγκες αλλάζουν, προσαρμόζεται και η γλώσσα, η κάθε γλώσσα.

Όταν, για παράδειγμα, το μορφωτικό επίπεδο ενός λαού ανεβαίνει και δημιουργούνται καινούργιες απαιτήσεις, τότε η γλώσσα συνεπικουρεί. Αντίθετα, όταν το μορφωτικό επίπεδο μειώνεται, συνεπεία αλλαγών κοινωνικών, όπως είναι οι πόλεμοι, οι κατακτήσεις κτλ. τότε και η γλώσσα τροποποιείται ανάλογα με εκείνες τις ανάγκες.

Η γλώσσα, επομένως, προσαρμόζεται στις κοινωνικές ανάγκες και απαιτήσεις κατά τρόπο φυσικό, διαμορφώνοντας συστηματικά ιδιαίτερα το επίπεδο του λεξιλογίου. Ο σύγχρονος πολιτισμός και ανάγκες επιβάλλουν συνεχείς γλωσσικές προσαρμογές. Άλλωστε, ποια γλώσσα ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή ήπειρο και όχι μόνο, δεν έχει μία ή και περισσότερες λέξεις για το κινητό τηλέφωνο, την τηλεόραση ή τον ηλεκτρονικό υπολογιστή;

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το Φοινικιστή για την πρόσκληση που μου απέστειλε για συμμετοχή στο Περιγλώσσιο. 1.08.2007.