2.2.08

«ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΑΥΤΙ ΔΕΝ ΓΡΑΦΕΤΑΙ ΑΦΤΙ

Δέκα χρόνια περίπου μετά τη συζήτηση στο Βήμα για το αφτί, το αβγό κτλ. η Τζιροπούλου εμφανίστηκε σε τηλεοπτική εκπομπή του Λεωνίδα Γεωργιάδη στον σταθμό Blue Sky και επανέλαβε τις ίδιες άστοχες απόψεις της για την ετυμολογία των αφτί και αβγό, τις οποίες είχε υποστηρίξει το 1997. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η φιλόλογος είπε (ακολουθούν απομαγνητοφωνημένα αποσπάσματα):

«εμάς μας ενδιαφέρει να παραμείνει το ύψιλον, γιατί γρήγορα θα δεις τον ναύτη με φι […]. Σε λίγους μήνες θα μου πούνε οι καθηγητάδες εντός εισαγωγικών ότι […] ο ναύτης […] θα μου τον γράψουνε νάφτη. Για ‘κεί το πάνε. Εγώ για τη γλώσσα μου πρέπει να προειδοποιήσω. Γιατί θα το πάνε έτσι; Γιατί θα το πάνε έτσι; Για να είναι έτοιμο να γίνει naftis. Κατάλαβες; Αυτός είναι ο απώτατος σκοπός και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να υπερασπιστούμε τη γλώσσα μας. Γιατί η γλώσσα μας είναι η φυσιογνωμία μας και είναι η πατρίδα μας. Το ίδιο γίνεται με το αυγό, που ξαφνικά, πριν από 10-12 χρόνια, λανσαρίστηκε το αυγό να γράφεται έτσι [ενν. με -β-]. Όχι! Λάθος! Ύβρις! Ύβρις! Παραλογισμός […]».


Η Τζιροπούλου δηλ. ισχυρίζεται ότι το επόμενο βήμα –μετά το αφτί– είναι η φωνητική γραφή *νάφτης αντί για την ετυμολογική ναύτης και ότι απώτατο σκοπό αποτελεί η γραφή naftis, με λατινικούς χαρακτήρες. Δεν χρειάζεται να μακρηγορήσει κανείς, για να δείξει ότι ένας τέτοιος ισχυρισμός είναι όχι μόνο εσφαλμένος, αλλά και αστείος. Αρκεί να σκεφτούμε ότι ο καθηγητής που –σε αντίθεση με την Τζιροπούλου– υποστήριξε την ετυμολογική βάση του αφτί στο Βήμα το 1997 γράφει στο λεξικό του λ.χ. το αγόρι με -ω- (αγώρι). Δεν είναι του παρόντος να κάνω λόγο για τη λεξικογραφική αντιμετώπιση διαφόρων ορθογραφικών θεμάτων, η οποία σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί θέμα του κειμένου αυτού. Άλλο θέλω να πω: είναι δυνατόν να ισχυρίζεται η Τζιροπούλου ότι οι «καθηγητάδες» που γράφουν αγώρι επιδιώκουν την καθιέρωση της φωνητικής ορθογραφίας και του λατινικού αλφαβήτου; Ποιος είναι υπέρ της φωνητικής ορθογραφίας και του λατινικού αλφαβήτου; Κάποιος που γράφει αγώρι; Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι όσοι υποστηρίζουν τη γραφή αγόρι με βάση το κριτήριο της χρήσης είναι υπέρ της φωνητικής ορθογραφίας. Θέλησα απλώς να δείξω πόσο παράλογος είναι ο ισχυρισμός της Τζιροπούλου.

Η ρήση της φιλολόγου «πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να υπερασπιστούμε τη γλώσσα μας» μου θύμισε ένα σχόλιο του φίλου Αλέξανδρου από παλαιότερη διαδικτυακή συζήτηση. Έγραψε ο Αλέξανδρος, απευθυνόμενος σε φοιτητές γλωσσολογίας που συζητούσαν με «ελληνοκεντρικούς» σε ένα φόρουμ:

«Μιλάτε, κύριοι, με ανθρώπους που στόχο έχουν να “υπερασπιστούν τη γλώσσα μας”. Όχι με ανθρώπους που αναζητούν την επιστημονική αλήθεια. Και, όπως σας είχα τονίσει, μιλάτε με ανθρώπους που δεν έχουν το υπόβαθρο, για να κατανοήσουν όσα τους λέτε (αν υποθέταμε ότι καλοπροαίρετα αναζητούσαν την επιστημονική αλήθεια και δεν υπήρχαν ιδεολογικά κίνητρα)».


Σχετικά με την ιδεολογική πλευρά του θέματος: η επιλογή μιας γραφής συχνά εξαρτάται από την ιδεολογία (με τη στενότερη ή ευρύτερη έννοια) του καθενός. Και γενικότερα η ορθογράφηση με βάση το κριτήριο της ετυμολογίας ή της χρήσης συχνά δεν είναι άσχετη με ιδεολογικές αντιλήψεις. Η συγκεκριμένη φιλόλογος, όμως, έχει προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Για ιδεολογικούς λόγους, υποστηρίζει όχι μια γραφή, αλλά μια ψευδή ετυμολογία!

Και βέβαια «η γλώσσα μας είναι η φυσιογνωμία μας και η πατρίδα μας», αλλά ο ερευνητής και ο δάσκαλος πρέπει να ακολουθούν σωστή μέθοδο και να μην αρκούνται σε τέτοιες βαρύγδουπες ανακοινώσεις.

Ακόμη, η Τζιροπούλου ισχυρίζεται ότι πριν από 10-12 χρόνια «λανσαρίστηκε», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, η γραφή αβγό. Και εννοεί προφανώς το έτος 1997, τότε δηλ. που έγινε η σχετική συζήτηση στο Βήμα. Για να αντιληφθεί κανείς πόσο μακριά από την πραγματικότητα είναι τα λεγόμενα της φιλολόγου, αρκεί να σημειωθεί ότι λ.χ. ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης στα Αναγνωστικά του 1917 είχε γράψει αρχικά αφτί, αβγό, αλλά στη συνέχεια απέφυγε τις γραφές αυτές εξαιτίας αντιδράσεων. Πώς, λοιπόν, ισχυρίζεται η Τζιροπούλου ότι το αβγό «λανσαρίστηκε» το 1997, ενώ αποδεδειγμένα χρησιμοποιήθηκε το 1917, δηλ. 80 χρόνια νωρίτερα;

Όσο για τα σχόλια «Λάθος! Ύβρις! Ύβρις! Παραλογισμός» της φιλολόγου: η λ. ύβρις είναι πολύ φορτισμένη και δεν έχει θέση στην πραγμάτευση τέτοιων θεμάτων. Καμία
«ύβρις» δεν υπάρχει. Αυτή η υπερβολική λέξη πάντως λέει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν μερικοί διάφορα ορθογραφικά θέματα. Επίσης, το τι είναι «λάθος»,
«παραλογισμός» κ.τ.ό. πρέπει να εξηγείται κάθε φορά με επιχειρήματα και όχι με τον τρόπο της Τζιροπούλου. Όχι με επιχειρήματα που έχουν ήδη αναιρεθεί εδώ και πολλά χρόνια και τώρα σερβίρονται πάλι, σαν ξαναζεσταμένο φαγητό. Έχουν δοθεί απαντήσεις για όλα.

Αναγκαία διευκρίνιση: τα προαναφερθέντα δεν δηλώνουν άρνηση των γραφών αυτί και αυγό. Οι γραφές αυτές είναι όχι μόνο υπαρκτές, αλλά και οι πιο συχνές. Το συζητούμενο θέμα –ή μάλλον το θέμα που ατυχώς ανακινείται από την Τζιροπούλου και δεν αποτελεί «ανοικτό» ζήτημα– είναι ποια γραφή –αφτί ή αυτί, αβγό ή αυγό– δικαιολογείται ετυμολογικά.

6 σχόλια:

Νίκος Σαραντάκος είπε...

Φαντάζομαι ότι είδαμε το ίδιο βιντεάκι που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο, εκεί που η κυρία Τζ. λέει πως θα κάνουν τον ναύτη νάφτη για να μοιάζει με τον καντηλανάφτη (το τραγούδι όμως το λέει καθαρά: άλλη η δουλειά του ναύτη κι άλλη του καντηλανάφτη!)

Ένας που δεν είναι γλωσσολόγος και που δεν είναι φιλόλογος, συγχωρείται να μη γνωρίζει στοιχειώδη πράγματα, όπως ας πούμε ότι το μισητό "αφτί" έχει γραφτεί στις αρχές του 20ού αιώνα κι όχι στο τέλος του. Ένας τέτοιος συνομιλητής μπορεί να είναι καλοπροαίρετος όταν σού λέει "βγάλαν τώρα και το αφτί με φ!", η έκπληξή του είναι ειλικρινής. Η Τζιροπούλου όμως δεν συγχωρείται να αγνοεί τέτοια πράγματα, και προφανώς δεν τα αγνοεί, εσκεμμένα παραπληροφορεί το κοινό της.

Υπάρχει όμως, φίλτατοι, μια ευρέως διαδομένη αντίληψη ότι η γλώσσα πάσχει, απειλείται, δολοφονείται, αργοσβήνει μόνη δίχως νάχει καμιά
συντροφιά. Τις προάλλες, σε ένα ιστολόγιο, με αφορμή την έκφραση "στο έμπα του νέου χρόνου" (που χρησιμοποιήθηκε στη διαφήμιση της εφημερίδας που μοιράζει τα σιντιά με τις απαγγελίες ποιητών) μια καλή και καθόλου τζιροπουλικιά σχολιάστρια αναρωτήθηκε αγανακτισμένη: "Στο έμπα! Γιατί μού δολοφονούν τη γλώσσα μου!" Η καλή φίλη αγνοούσε τη λέξη και ούτε που της πέρασε από το νου το ενδεχόμενο να την αγνοεί, αλλά το θεώρησε απευθείας φονικό μαλλιαρισμό. Κι όμως, ανάμεσα στους φονιάδες της γλώσσας που χρησιμοποιούν τη λέξη μπορεί κανείς να βρει από τον ανώνυμο του Χρονικού του Μωρέως μέχρι τον Κωστή Παλαμά.

Paraskevas Stavropoulos είπε...

Δεν αντέχεται άλλο τόση ημιμάθεια συνδυασμένη με αλαζονεία, θεωρίες συνωμοσίας και ναρκισσευόμενη ελληνοπάθεια.
Πώς μπορούν άνθρωποι που έχουν σπουδάσει τη γλώσσα και τη φιλολογία να χρησιμοποιούν ως "επιχείρημα" εναντίον μίας ορθογραφίας την κινδυνολογία;
Μπαϊδεγουέι (όπως βλέπετε, γράφω την αγγλική με ελληνικό αλφάβητο, άρα επιτίθεμαι στα γκρίκλις αλλοτριώνοντας την αγγλική από το αλφάβητό της!), η διδασκαλία αρχαίων στην Ελληνική Αγωγή πάει 75 ευρώ το μήνα.

Φοινικιστής είπε...

Ναι, είναι το ίδιο βιντεάκι, κ. Σαραντάκο. Μπορεί να το δει κάποιος κάνοντας κλικ στον τίτλο αυτής εδώ της ανακοίνωσης.

Θερσίτης είπε...

Χαιρετώ. Στο μπλογκ μου
(http://mundusphilologiae.blogspot.com/) παραθέτω μια ετυμολογία μιας τσαρλατανο-ελληνίδος που σπάει κόκαλα. Το αστείο είναι ότι αυτή η περίπτωση καταστρέφει παιδικές ψυχές και πνεύματα.

Φοινικιστής είπε...

Ευχαριστούμε!

Γιάννης Χάρης είπε...

κιαν δεν τα πολικαταφέρνι με τα γράματα ι κιρία Τζιροπούλου, ι σερλοκχολμσικί μιάζι να τισ πιγένι γάντι: mas epiase sta prasa, as to paradeh8omen